Ahmet AĞAR
Sosyal Güvenlik Müşaviri
İŞYERİ BİLDİRGESİNİN KURUMA
VERİLMESİ, İŞÇİNİN HİZMET AKDİNİN SONA ERMESİ HALİNDE BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Tarih: 15.01.2009
I- GİRİŞ :
1-
İşyeri bildirgesinin Sosyal Güvenlik kurumuna verilmesi ve
yasal süresi,
2-
İşçinin herhangi bir nedenle hizmet akdinin sona ermesi
halinde,
Kuruma bildirilmesi zorunluluğu ve bildirim
süresi.
Bilindiği gibi, 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren tamamı yürürlüğe
girmiş olan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu ile 37 yıllık Bağ-Kur, 44 yıllık SSK ve 59 yıllık
Emekli Sandığı Kanunları yürürlükten kaldırılmış
ve bu üç kanuna tabi olanları tek çatı altında toplayarak, Sosyal Güvenlik
alanında oldukça çok önemli değişiklikler yapılmıştır.
II- İŞYERİ BİLDİRGESİNİN
KURUMA VERİLMESİ VE SÜRESİ:
a- 5510 sayılı Kanunun 4 üncü
maddesi birinci fıkrasının (a) bendi (eski SSK’li) kapsamında sigortalı
çalıştıran, böyle bir işyerini devir alan veya bu nitelikte işyeri kendisine
intikal eden işveren, en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte,
SSİY’nin Ek-6’da örneği bulunan işyeri bildirgesini düzenleyerek internet
ortamında Kuruma göndermek zorundadır. İşyeri bildirgesi ile birlikte Kuruma
verilmesi gereken belgeler ise bir ay içinde elden
verilecek yada posta yoluyla gönderilmesi gerekmektedir.
İlk defa gelen yeni bir uygulamaya göre,
işyerinin tescil tarihinden itibaren bir ay içinde, işyeri bildirgesinde yer
alan bilgilerin doğruluğu sosyal güvenlik kontrol memurlarınca durum tespiti
yapılarak kontrol ettirilebilir.
Yönetmelikle getirilmiş olan bu yeni
hüküm, 50 ve daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinin bölünmesi amacıyla aynı iş
için ayrı bir işyeri dosyasının açılıp açılmadığı, bu amaca yönelik olarak
uzmanlık gerekmediği halde işin bir bölümünün taşerona verilip verilmediği,
verilmiş ise gerçekten bu işlerden, asıl işverenin uzmanlık alanına girmeyen ve
herhangi bir işin olup olmadığını tespit etmektir.
İşyeri
bildirgesi ekinde Kuruma verilmesi gereken ve zorunlu olan belgeler şunlardır:
a) İhale konusu
işler için :
1- İhale konusu işe ait sözleşme
fotokopisi veya işin üstlenildiğini gösterir idarenin yazısını,
2- Yerleşim belgesi, (Belediye işyeri açma izin belgesi fotokopisi,)
3-
Ticaret Sicili Gazetesi,
4-
Ticaret Odası Kayıt Sureti,
5- Vergi levhası fotokopisi,
6- Şirketin imza sirküleri,
7- Adi ortaklıklarda, noter onaylı
ortaklık sözleşmesini,
8-
Kapıcılık işyerinde, kat maliklerinin isim, adres ve T. C. kimlik numaralarını
gösterir listesi,
9- Şirket Müdürünün İkamet ve Nüfus Cüzdan Sureti,
10- Tutmak zorunda olduğu defterin
türünü gösteren resmi nitelikteki belgeler,
11- Muhasebeci oda kayıt sureti.
b) Özel Bina
İnşaatları için :
1-
Belediyeden alınacak İnşaat Ruhsatı,
2-
İnşaat sahibi ise arsa tapu fotokopisi,
3-
İnşaat başkasına ait ise arsa sahibi ile yapılan noter
tasdikli inşaat sözleşmesi
4-
Yukarıda (a) bendinin 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9. maddelerinde yazılı bulunan
belgeler.
c)
29/6/1956 tarihli ve
6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu
hükümlerine tabi şirketlerin nevilerinin değişmesi, birleşmesi veya diğer bir
şirkete katılması durumunda, bu hususların ticaret siciline tesciline ilişkin
ilân tarihini; adi şirketlerde şirkete yeni ortak alınması durumunda ise en geç
yeni ortağın alındığı tarihi takip eden on gün içinde, işyeri bildirgesi
ile Kuruma bildirilmek zorundadır.
d) Şirket kuruluşu aşamasında, çalıştıracağı
sigortalı sayısını ve bunların işe başlama tarihini, ticaret sicili
memurluklarına bildiren işverenlerin, bu bildirimleri Kuruma yapılmış sayılır.
Ticaret sicili memurlukları, kendilerine yapılan bu bildirimi en geç on gün
içinde Kuruma bildirmek zorundadır.
e- İşverenden iş alan alt işverenler,
(Taşeronlar) işçi çalıştırmaya başlamadan önce işyeri bildirgesi
ekinde bulunan belgeleri Kuruma elden veya posta yoluyla göndermek zorundadır.
Alt işverenlerin işyeri bildirgesi verme yükümlülüğü ise bulunmamaktadır.
İnşaat, tarım ve balıkçılık işyerlerinde ise işe giriş bildirgeleri
sigortalı çalıştırılmaya başlandığı gün verilebilecektir.
f- İhale yoluyla yapılan işlerin
konsorsiyum şeklinde üstlenilmesi hâlinde, konsorsiyumu oluşturan üstlenicilerin
her birine müstakilen istihkak ödenmesi ve bu üstleniciler tarafından
idareye ayrı ayrı teminat verilmiş olması kaydıyla üstlenicilerin her
birine, verecekleri işyeri bildirgelerine istinaden Kurumca ayrı ayrı sicil
numarası verilebilir.
g- Tek ihale ile birden çok işin yapılması
hâlinde istihkaklarının bir ödenmesi ve teminatlarının tek olması şartıyla,
işe ilk başlanılan yeri çevresine alan ünitece tek sicil numarası verilebilir.
Aynı anda birden fazla ünitede işe başlanılması hâlinde, hangi ünitede tek sicil
numarası alınacağını işveren belirler. İlgisi bulunan ünitelere yazılı olarak
bilgi verir.
h- Yeni getirilen bir uygulamaya göre,
aynı işveren tarafından yaptırılan ve birden fazla yapı ruhsatı bulunan özel
bina inşaatı işyerlerinde, parsellerinin bitişik ya da yakın olması ve
sigortalıların birbirine karışması şartıyla inşaatların tek sicil numarasında
yürütülmesine ünitece izin verilebilecektir. (5510/11 SSİY: 29- 31 Md)
ı) Aynı Müdürlük bölgesinde olmak ve
yazılı olarak talep edilmek kaydıyla, devamlı mahiyette işlem gören veya görecek
olan aynı işverene ait işyerlerinin, tehlike sınıflarının en yükseği veya
tehlike sınıfları aynı olanlar gruplandırılmak suretiyle ünitelerce, farklı
ünite bölgesinde olanların ise Genel Müdürlükçe tek dosyada veya birden fazla
dosyada işlem görmesine izin verilebilir.
i) Aynı işverenlere ait olup, aynı
işkolunda bulunan birden fazla kara veya deniz yahut hava ulaştırma araçlarına
tek sicil numarası verilir.
III- İşyerinin
Nakli, Devri, İntikali.
a- Sigortalı çalıştırılan bir
işyerinin; faaliyette bulunduğu adresten başka bir ildeki adrese nakledilmesi
hâlinde nakleden işverence, başka bir işverene devredilmesi hâlinde ise devralan
işverence; nakil veya devir tarihini takip eden on gün içinde, Kurum
ünitesine işyeri bildirgesi verilmesi gerekir.
b- İşyerinin aynı il sınırları
içinde başka bir ünitenin görev bölgesine nakledilmesi hâlinde işyeri bildirgesi
verilmeyecek, ancak, nakil tarihini takip eden 10 gün içinde durum,
işverence eski ve yeni üniteye bir yazı ile bildirilecektir. Yeni ünite, nakil
bilgilerine dayanarak yeni bir işyeri sicil numarası verecektir. (5510: 11.Md.)
c- İşyerinin miras yoluyla intikali
halinde ise mirasçıları, ölüm tarihinden itibaren en geç üç ay içinde,
işyeri bildirgesini Kuruma vermekle yükümlüdür.
IV-
Sigortalılığın Sona Ermesi Ve Bildirim Yükümlülüğü.
a- 5510 sayılı Kanunun 4/a
maddesinde sigortalı olarak sayılanların (Eski SSK’lılar) hizmet akdinin sona
erdiği tarihte sigortalılıkları sona erecektir. İşten ayrılış tarihi, işverenler
tarafından, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği (SSİY) Ek-5’te bulunan
sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile 10 gün içinde internet
ortamında Kuruma bildirilecektir. ( SSİY: 14. Md.)
İşten ayrılış bildirgesi
verme zorunluluğu var ama bunun için Kanunda idari para cezası
düzenlenmemiştir. Ancak, işten çıkış bildirimi yapılmazsa, sigortalı 10
veya 90 güne kadar bir hastaneye gider, muayene ve tedavi olursa yapılan tedavi
giderleri ile istirahat alırsa, Kurumun ödeyeceği geçici iş göremezlik ödeneği
işverenden alınacaktır.
b-
2821 sayılı Sendikalar Kanununun 62. maddesine göre
işveren, işe aldığı veya herhangi bir nedenle iş sözleşmesi sona eren işçileri,
izleyen ayın 15’ine kadar Ek.: 1 ve Ek: 2 bildirimlerle Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirmek zorundadır. 62. maddede belirtilen
bildirim yükümlülüğüne uymayan işverenler hakkında ise, bildirilmeyen her işçi
için asgari ücretin aylık brüt tutarının beşte biri kadar ağır para
cezasına hükmedilir (2821/ 62. Md.)
c- 4447 sayılı İşsizlik
Sigortası Kanununun 48. maddesine göre işveren,
hizmet akdi 51. maddede belirtilen hallerden birisine dayalı olarak sona ermiş
olan sigortalılar hakkında; üç nüsha işten ayrılma bildirgesi düzenleyip,
15 gün içinde bir nüshasını Türkiye İş Kurumuna göndermek, bir nüshasını
sigortalı işsize vermek ve bir nüshasını da işyerinde saklamakla yükümlüdür.
48. maddede
öngörülen işten ayrılma bildirgesini Kuruma vermeyen işverenlere her bir fiil
için ayrı, ayrı 1.000,00 TL. idarî para cezası verilir.
(4447/ 48. Md.)
Kazasız ve
cezasız bir çalışma yaşamı dileğiyle.
Kaynak:
www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya
elektronik ortamda kaynak
göstermeden yayınlanamaz.
Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal
işlem yapılacaktır .)